Je moet tegen racisme, seksisme, queer-haat en mishandeling kunnen om An Unkindness of Ghosts te lezen. Dit boek is niet voor tere zieltjes. Zelf heb ik achteraf een beetje spijt dat ik het gelezen heb. De narigheid blijft namelijk hangen. Toch is het verhaal bijzonder en intrigerend genoeg dat ik het aanraad. Voor scify fans die van representatie houden, is dit boek waarschijnlijk erg tof.

Waar gaat An Unkindness of Ghosts over?

Aster is het mikpunt van allerlei mishandeling. Vanwege haar zwarte huidskleur. Vanwege haar aparte manier van nadenken en praten. Vanwege het feit dat ze als meisje gezien wordt. Vanwege het feit dat ze op mannen en vrouwen valt. Zelfs in een futuristisch ruimteschip is vrede niet aan de orde.

In de slechte wijken onderin het ruimteschip waar Aster woont, leeft ze namelijk samen met andere jongeren die worden uitgebuit. De hele dag werken ze op het land tot ze met te veel tegelijk in een kamer slapen en wat eten krijgen. Allemaal zodat de witte elite krijgen wat ze nodig hebben onderweg naar het Beloofde Land. Lukt het Aster om een einde te maken aan de gruwelijke tirannie op het schip?

Lugubere schatzoektocht

Wat mij het meest aansprak aan dit boek, was Asters reis door haar overleden moeders dagboeken heen op zoek naar aanwijzingen. Waarom heeft Asters moeder plotseling zelfmoord gepleegd? Waarom is haar lichaam nooit gevonden? Waar kwamen haar psychoses vandaan? En wat veroorzaakt de black-outs op het schip? Erg gaaf, maar deze zoektocht moet het podium delen met veel andere verhaalelementen.

Niet zomaar een dystopische YA

Op basis van de flaptekst dacht ik dat dit een duistere, dystopische YA zou zijn. An Unkindness of Ghosts gaat nog veel verder dan dat. Dit boek is zeker niet geschikt voor jongvolwassenen. Er zit veel expliciete narigheid in die jongeren echt bespaard moet blijven. Mishandeling, verkrachting, vernedering, zelf-pijniging. Dat had zeker niet zo beschreven hoeven worden, maar het draagt wel bij aan de geloofwaardigheid van hoe gruwelijk Asters leven is. Vanuit Asters perspectief valt het namelijk allemaal wel mee.

Autistische hoofdpersoon

Niet alleen is Aster natuurlijk gewend aan alle narigheid die ze al vanaf jonge leeftijd meemaakt. Aster heeft waarschijnlijk ook een vorm van autisme. Hierdoor beleeft ze die narigheid anders dan de lezer. Een verkrachting is ‘gewoon iets dat gebeurt’. Zo lang Aster zelf maar zorgt dat ze ‘niet te droog is’ en niet zwanger kan worden, valt het haar allemaal wel mee. Ondenkbaar. Tegelijk is Asters perspectief hierdoor erg interessant om te volgen, zeker als het gaat om haar kijk op medische of biologische dingen.

An Unkindness of Ghosts bevat veel meer representatie

Naast dat Aster neurospicy is, is ze ook geboren met ‘suprarenal dysregula’. Door hormonale schommelingen is haar lichaam niet heel duidelijk mannelijk of vrouwelijk. Aster is dus een vorm van intersekse, naast dat ze zich door het verhaal heen meer als non-binair lijkt te identificeren, al heeft ze daar niet de woorden voor.

Hetzelfde geldt voor Asters beste vriend Theo. Hij lijkt eerder non-binair dan mannelijk te zijn, ook al heeft dat geen plaats in zijn wereld. Daarnaast heeft hij OCD, wat goed past bij hoe religieus hij is en bij zijn medische opleiding. Dat zorgt voor een erg interessant personage.

Verder zijn alle hoofdpersonen gekleurd, behalve de slechteriken. Asters beste vriendin Giselle is ook neurospicy, maar dan iets meer aan de kant van ADHD of bipolair. Twee van Asters kamergenoten zijn lesbisch en er wordt binnen de worldbuidling met voornaamwoorden gespeeld. Op één van de decks is het bijvoorbeeld gebruikelijk om alle kinderen ‘zij’ te noemen, onafhankelijk van hun geslacht of gender. Op een ander deck heeft iedereen juist neutrale voornaamwoorden.

Het lijkt misschien wat veel zo, maar zelf vond ik het niet storend. De representatie wordt op een natuurlijke manier in het verhaal geweven.

Helaas gebrekkige worldbuilding

Persoonlijk heb ik tijdens het lezen weinig stilgestaan bij de worldbuilding. Een futuristisch ruimteschip dat nog steeds slaven nodig heeft? Eigenlijk is dat best gek. Als er technologie is om een ruimteschip te maken, waarom kan het verbouwen van eten dan niet ook gemoderniseerd worden? Waarom moeten mensen zo afschuwelijk behandeld worden? Waarom houdt de elite geen rekening met een opstand? Waarom zijn er nog steeds wapens uit onze tijd aan boord?

Hetzelfde geldt voor de geneeskunde. Waarom is er dan maar één dokter? En waarom werkt hij nog met dezelfde methodes als bekend zijn in onze tijd? Waarom wordt hij als een soort godheid gezien? Hoezo is religie nog steeds een ding?

Specifieker nog: hoe heeft Aster de tijd en energie om op het land te werken, een geniale botanist te worden, een medische opleiding te doen en onderzoek te doen naar haar moeders dood? Wanneer slaapt ze dan? Hier moet je allemaal niet te hard over nadenken als je wil opgaan in het verhaal.

Kortom: de auteur heeft veel aandacht, tijd en liefde gestoken in de personages. De worldbuilding blijft helaas achter.

Less is more?

An Unkindness of Ghosts behandelt zoveel thema’s in zo weinig tijd, dat het allemaal net niet lekker uit de verf komt. Alle personages zijn onderscheidend, maar niet erg likable. Hun worstelingen zijn interessant, maar worden overschaduwd door de narigheid op het schip, Asters missie en de worldbuilding. Dit, terwijl die worldbuilding dus tekortschiet.

Daarnaast is de schrijfstijl soms een uitdaging om doorheen te komen. Het perspectief wisselt ineens alsof een van de andere personages een breindump doet in hun spreektaal. Dat leest gewoon niet lekker.

An Unkindness of Ghosts is gaaf als je goed gaat op representatie en een futuristische sfeer. Hardcore scify fans zullen teleurgesteld raken. Tere zieltjes zullen getraumatiseerd raken. Ik vermoed dat dit een boek is met een hele specifieke fanbase. Bepaal zelf maar of jij in die categorie valt of niet.