Eens in de zoveel tijd moet je The Hunger Games gewoon opnieuw kijken, zeker als je net Sunrise on the Reaping hebt gezien. We’ve all been there. Maar wat kijk je als je in diezelfde sfeer wil blijven hangen en je marathon voorbij is? In dit artikel vind je meer films met een dystopische YA-sfeer. Van recente verfilmingen van oude boeken (Uglies, 2024) tot gouwe ouwes, zoals City of Ember uit 2008.
Wat zoek je in een goede dystopian YA?
Een klassieke dystopische YA-film, zoals The Hunger Games, kan eigenlijk niet zonder een underdog en een cringy liefdesdriehoek. Een tiener kiest er niet per se voor om de wereld te redden, maar blijkt de enige te zijn die het kan. Het is een gewone puber, waar iedereen zich in zou kunnen herkennen. En de wereld ligt er natuurlijk een beetje treurig bij, anders is het niet dystopisch. Denk aan honger, armoede, natuurgeweld, onderdrukking of strikte regels die gebroken moeten worden.
1. The Hunger Games zelf
Je kan geen dytopische YA-guide schrijven zonder eerst The Hunger Games te benoemen. Die films, samen met Twilight, zijn deze hele trend gestart. Katniss is de underdog uit een arme wijk waar honger en ziekte heersen, en zij is tegen haar zin in de enige die een opstand kan laten slagen. Oh ja en die cringy liefdesdriehoek is ook soort van een ding.
2. The Maze Runner-trilogie
Natuurlijk moet er voor de jongens ook iemand zijn om voor te rooten. Daar hebben we Thomas voor, die als allerlaatste jongen en dystopisch doolhof in wordt gehesen. Iedereen in de Glade waar hij terechtkomt, heeft ontsnappen eigenlijk al opgegeven. Natuurlijk zit Thomas nog vol goede moed. Als niemand anders opstaat om de Gladers van de honger en Grievers te redden, dan moet hij het maar doen.
3. Divergent-trilogie
Met Divergent gaan we weer terug naar de meisjes. Beatrice is namelijk opgegroeid in een sobere wereld waar alle mensen in facties (of factielozen) zijn verdeeld. Wanneer het aan haar is om een factie uit te kiezen, blijkt ze ‘divergent’ te zijn. Ze kan eigenlijk niet kiezen, omdat ze tot alle facties tegelijkertijd behoort. Dat maakt haar zeldzaam, want ondanks dat ze overkomt als een grijze muis, is ze echt niet zoals andere meisjes.
Toch maakt Beatrice een keuze en verlaat ze haar familie om Dauntless te worden: een in-zwart-geklede adrenalinejunkie die het systeem op z’n kop gaat zetten. Oh ja en zwijmelromantiek met een gespierde guy die een stuk ouder is dan Beatrice.
4. The Darkest Minds
We springen een jaar of vier verder in de tijd naar The Darkest Minds. Eindelijk een dystopische YA-film met iemand van kleur in de hoofdrol! Yay diversiteit. Helaas is deze film niet onwijs memorabel, terwijl het concept prima is.
Ruby is een puber met zeldzame magische krachten die alleen kinderen kunnen krijgen. Laat haar nou precies het soort krachten hebben dat als het meest gevaarlijk wordt beschouwd. Natuurlijk plaatst de regering haar dan in een afschuwelijk kamp, waar ze samen met andere jongeren uit probeert te ontsnappen voordat het te laat is. En zwijmelromantiek in een cringy liefdesdriehoek.
5. City of Ember
Met City of Ember (2008) komen we bijna bij de laatste echte ‘must’ aan in de lijst. Dit is namelijk een enorm aandoenlijke dystopische film dat een vleugje fantasy en scify heeft, vergelijkbaar met The Hunger Games. Hierna wordt het al snel te scify of is de kwaliteit van de film net niet goed genoeg om echt een aanrader te zijn. Maar ja, als je wil bingen dan moet je wat.
Goed, City of Ember is een van de weinige populaire dystopische boeken en films gericht op middle-graders, in plaats van op jongvolwassenen. Maar echt populair is de film helaas nooit geweest. Rotten Tomatos, IMDB en Metacritic scoren City of Ember allemaal ongeveer een zesje en daar ga je het niet mee redden. Zelf heb ik het niet eens meegekregen toen deze film uitkwam. Ik vond ‘m pas toen ik op zoek ging naar wat ik na een Hunger Games marathon kon kijken. Daar is City of Ember goed voor geschikt, maar verder is de film helaas niet erg memorabel.
6. The Giver
Het jaar 2014 geeft ons The Giver: juist wél een memorabele dystopische YA-film ZONDER liefdesdriehoek?! De nadruk ligt namelijk op hoofdpersoon Jonas en een van zijn familieleden, al speelt er wel iets van romantiek. Het is een hartverwarmende film met een krachtige boodschap.
Jonas woont namelijk in een “perfecte” samenleving waarin niemand meer pijn ervaart. Helaas betekent dit dat andere emoties ook niet worden ervaren. Een interessant dilemma dus: liever ongevoelig en geen pijn of met pieken en dalen leven? Je kunt het positieve niet zonder het negatieve hebben, en we hebben beide nodig om empathische keuzes te maken. Vooral Jeff Bridges weet dit heel goed te vertalen met zijn acteerwerk.
7. The 5th Wave
Je zou verwachten dat The 5th Wave in 2016 nog mee kan genieten van de dystopian YA hype van The Hunger Games (2012), Divergent (2014) en The Maze Runner (2014). Maar, The 5th Wave brengt helaas weinig origineels met zich mee.
Het lijkt juist een samenraapsel te zijn van eerder genoemde klassiekers, gemengd met Twilight. Je merkt weinig van de alien invasie waar de acteurs van proberen te ontsnappen en vooral in het midden van de film gebeurt er niets om je aandacht vast te houden. Zelfs Chloë Grace Moretz kan deze film niet redden. Kortom: helaas het herkijken niet waard.
8. The Host
Net als in The 5th Wave is er verrassend weinig te merken van een alien invasie in The Host (2013). Wat wel duidelijk te merken is, is de invloed van Stephanie Meyer (Twilight). Daar moet je van houden.
Kom je voor de liefdesdriehoek (vierkant?)? Dan kun je je geluk op. Hoop je op rebellie en actie, zoals Divergent en The Maze Runner? Dan ben je bij The Host helaas aan het verkeerde adres.
9. I Am Number Four
Nog een dystopische YA-film dit een stuk meer science-fiction bevat dan The Hunger Games is I Am Number Four. Negen aliens ontvluchten hun thuisplaneet namelijk om op aarde te schuilen, maar worden daar dan alsnog stuk voor stuk afgejaagd door intergalactische bountyhunters. Ze moeten trouwens op volgorde vermoord worden en Number Four is de volgende op de lijst. Hoewel er genoeg romance en actie in zit en de film kijkbaar is, is het geen doorslaand succes.
10. Alita: Battle Angel
Alita Battle Angel is waarschijnlijk van dit lijstje de film met het meeste actie erin. Daar moet je van houden. Cyborg Alita gaat namelijk competitief ‘Motorball’ spelen, een spel op rolschaatsen waarbij je met een groep achter één bal aan zit. Het sci-fy gehalte van deze film is wederom hoog en staat daardoor verder van The Hunger Games af.
Maar, de combinatie van actie, romantiek, humor en tragedie zorgen wel voor een spectaculaire film. Daarbij komen ook nog de geweldige animaties kijken. Ondanks dat je weet dat het grootste deel geanimeerd en met de computer bewerkt is, lijken de werelden en de personen net zo echt als dat de buitenwereld er uit ziet.
11. Beautiful Creatures
Ondanks dat Beautiful Creatures een stuk minder succesvol was dan van tevoren gedacht (de rest van de boekenreeks is niet verfilmd), krijgt deze toch een waardige plek in je dystopian binge-lijstje. Deze is vooral geschikt wanneer je een iets meer fantasy-achtige, romantische craving hebt.
Hoofdpersoon Ethan wordt namelijk verliefd op een vervloekte heks, terwijl heksen helemaal niet zouden moeten bestaan. Lukt het hem en Lena toch om voor elkaar te kiezen en de vloek te verbreken in het grimmige, uitgestorven stadje waar ze wonen?
12. City of Bones
Als we het sprookjesachtige fantasy-element iets verminderen, komen we uit bij City of Bones. Nog steeds dystopian YA, maar dan in de stad. Clary’s moeder wordt ontvoerd en dan ontdekt ze dat er magische wezens, zoals demonen, tussen de mensen wonen. Die komen ook achter haar aan, maar gelukkig zijn er gruwelijk aantrekkelijke Shadowhunters om haar op te vangen. Weirde romantiek waiting to happen.
13. Ready Player One
Tijd voor een unieke film in dit lijstje, eentje over hoe virtual reality gamen negatieve consequenties kan hebben voor de samenleving: Ready Player One. Omdat we een groot deel van de film meemaken in deze virtual reality, voelt het niet per se erg dystopisch. Wel kijkt het lekker weg, zit er puberliefde in (geen driehoek!) en is het ook nog best spannend. Je root echt voor de hoofdpersonen die proberen mysteries op te lossen, geheime levels te ontdekken en een betere toekomst voor zichzelf willen creëeren. Een aanrader dus, al staat deze een stuk verder af van The Hunger Games.
14. Ender’s Game
Eentje die wat dichter bij Ready Player One staat, is Ender’s Game, omdat dit ook over gamen gaat. Soort van. Waar iedereen in Ready Player One probeert te ontsnappen aan de werkelijkheid door te gamen, wordt in Ender’s Game gamen gebruikt om soldaten te trainen. Futuristisch, dystopisch en wat meer sci-fy dan fantasy. Het speelt zich hoofdzakelijk af op een soort ruimtestation, dus ook deze staat ver van The Hunger Games af.
15. Love and Monsters
Voor wie na Maze Runner geen genoeg kon krijgen van Dylan O’Brien, kan terecht bij Love and Monsters. Er is inmiddels weinig overlap meer met The Hunger Games, maar dus wel een bekend gezicht en zeker een herkenbare grimmige sfeer. Love and Monsters is namelijk een monsterfilm, niet geheel verrassend.
7 jaar nadat Joel (Dylan O’Brien) de monster apocalypse heeft overleefd, verlaat hij zijn veilige bunker om eindelijk op zoek te gaan naar zijn high school sweetheart. Hij ploegt door allerlei gebieden en wezens om bij haar te komen, maar is ze er nog wel? Grimmig, spannend, niet al te serieus en ook grappig.
Honorable mentions
Percy Jackson is niet echt dystopisch, maar als je door dit lijstje heen bent, kun je daar prima verder. Dit is natuurlijk een lijstje van films, maar de Percy Jackson serie is echt veel beter trouwens. Over series gesproken: je kan geen dystopian YA zeggen zonder The 100 en Silo. Als je door alle films en boeken heen bent, kun je daar prima verder.
Welke missen we nog?
Wat kijk jij nadat je alle Hunger Games films gezien hebt? En heb je Battle Royale (2000) al gezien, wat eigenlijk de Japanse Hunger Games is, maar dan een stuk gruwelijker. Die film heeft zelfs een vervolg, als je echt geen genoeg kan krijgen: Battle Royale II: Requiem (2003).
